Tuổi Mụ (Kazoedoshi): Cách Tính Tuổi Truyền Thống của Nhật Bản

Tìm hiểu về kazoedoshi - cách tính tuổi truyền thống của Nhật Bản, khác biệt với tuổi thật, và khi nào nó vẫn được sử dụng ngày nay.

Tuổi Mụ (Kazoedoshi) là gì?

Kazoedoshi (数え年, かぞえどし, kazoedoshi) là cách tính tuổi truyền thống của Nhật Bản (và nhiều nước Đông Á khác). Trong hệ thống này:

Quy tắc cơ bản

  1. Bạn được tính là 1 tuổi ngay khi sinh ra
  2. Bạn tăng 1 tuổi vào mỗi đầu năm mới (không phải sinh nhật)
  3. Công thức: Tuổi mụ = Năm hiện tại − Năm sinh + 1

So Sánh Tuổi Mụ và Tuổi Thật

Khía cạnh Tuổi Mụ (Kazoedoshi) Tuổi Thật (Mannenrei)
Khi sinh 1 tuổi 0 tuổi
Tăng tuổi Đầu năm mới Ngày sinh nhật
Công thức Năm nay − Năm sinh + 1 Tuổi theo ngày sinh
Sử dụng Truyền thống, nghi lễ Chính thức, hàng ngày

Ví Dụ Cụ Thể

Người sinh ngày 15/6/1990

Vào ngày 1/1/2024:

  • Tuổi thật: 33 tuổi (chưa qua sinh nhật 2024)
  • Tuổi mụ: 2024 − 1990 + 1 = 35 tuổi

Vào ngày 15/6/2024 (sinh nhật):

  • Tuổi thật: 34 tuổi
  • Tuổi mụ: vẫn 35 tuổi (không đổi đến năm sau)

Vào ngày 1/1/2025:

  • Tuổi thật: 34 tuổi (chưa qua sinh nhật 2025)
  • Tuổi mụ: 2025 − 1990 + 1 = 36 tuổi

Tại Sao Có Sự Khác Biệt?

Lý do lịch sử

  1. Quan niệm về sự sống: Trong văn hóa Đông Á truyền thống, thời gian trong bụng mẹ cũng được tính là một phần của cuộc sống

  2. Năm mới là thời điểm quan trọng: Mọi người cùng “lớn lên” vào dịp đầu năm, tạo sự đồng nhất trong cộng đồng

  3. Đơn giản hóa tính toán: Không cần nhớ ngày sinh cụ thể, chỉ cần biết năm sinh

Sự khác biệt tối đa

Tuổi mụ có thể nhiều hơn tuổi thật đến 2 tuổi, đặc biệt với người sinh cuối năm:

Người sinh ngày 31/12/2000:

Vào ngày 1/1/2001:

  • Tuổi thật: 1 ngày tuổi
  • Tuổi mụ: 2001 − 2000 + 1 = 2 tuổi!

Khi Nào Tuổi Mụ Vẫn Được Sử Dụng?

Mặc dù Nhật Bản chính thức sử dụng tuổi thật từ năm 1950, tuổi mụ vẫn được dùng trong:

1. Yakudoshi (厄年) - Tuổi Xui

Yakudoshi luôn được tính theo tuổi mụ:

  • Nam: 25, 42, 61 tuổi (mụ)
  • Nữ: 19, 33, 37, 61 tuổi (mụ)

2. Lễ Mừng Thọ

Các lễ mừng thọ truyền thống như Kanreki (60 tuổi), Koki (70 tuổi) thường tính theo tuổi mụ, mặc dù nhiều gia đình hiện đại đã chuyển sang tuổi thật.

3. Shichi-Go-San (七五三)

Lễ 7-5-3 cho trẻ em truyền thống tính theo tuổi mụ:

  • 3 tuổi (mụ): cả bé trai và bé gái
  • 5 tuổi (mụ): bé trai
  • 7 tuổi (mụ): bé gái

4. Một số nghi lễ tôn giáo

Các đền thờ Thần đạo và chùa Phật giáo vẫn có thể sử dụng tuổi mụ trong một số nghi lễ.


Cách Tính Nhanh

Bảng chuyển đổi nhanh

Sinh nhật trong năm Chênh lệch với tuổi thật
Sinh nhật đã qua Tuổi mụ = Tuổi thật + 1
Sinh nhật chưa đến Tuổi mụ = Tuổi thật + 2

Ví dụ (giả sử hôm nay là 15/6)

  • Sinh 1/3: Tuổi mụ = Tuổi thật + 1
  • Sinh 1/9: Tuổi mụ = Tuổi thật + 2

So Sánh với Việt Nam

Điểm tương đồng

  • Việt Nam cũng có khái niệm “tuổi ta” (tuổi âm lịch) tương tự tuổi mụ
  • Cả hai đều tính 1 tuổi khi sinh và tăng tuổi vào đầu năm mới

Điểm khác biệt

  • Việt Nam thường dùng năm mới âm lịch (Tết Nguyên Đán)
  • Nhật Bản hiện dùng năm mới dương lịch (1/1) cho tuổi mụ

Câu Hỏi Thường Gặp

Tại sao Nhật Bản không bỏ hoàn toàn tuổi mụ?

Tuổi mụ gắn liền với nhiều phong tục truyền thống đã tồn tại hàng trăm năm. Việc thay đổi sẽ làm mất đi ý nghĩa văn hóa của nhiều nghi lễ quan trọng như yakudoshi và lễ mừng thọ.

Khi điền biểu mẫu chính thức, dùng tuổi nào?

Luôn dùng tuổi thật cho các biểu mẫu chính thức, giấy tờ pháp lý, hồ sơ y tế, v.v. Tuổi mụ chỉ dùng trong ngữ cảnh truyền thống và tôn giáo.

Hàn Quốc có dùng tuổi mụ không?

Có! Hàn Quốc cũng có hệ thống tuổi mụ gọi là “tuổi Hàn Quốc” (한국 나이), và thậm chí còn phổ biến hơn trong cuộc sống hàng ngày so với Nhật Bản. Tuy nhiên, Hàn Quốc đã chính thức chuyển sang tuổi quốc tế từ tháng 6/2023.


Bảng Thuật Ngữ

Thuật ngữ Kanji Kana Romaji Nghĩa
Tuổi mụ 数え年 かぞえどし kazoedoshi Tuổi tính truyền thống
Tuổi thật 満年齢 まんねんれい mannenrei Tuổi theo ngày sinh
Năm sinh 生年 せいねん seinen Năm được sinh ra
Năm mới 新年 しんねん shinnen Năm mới

Trang Liên Quan